رضا کربلایی

قطر در بازار صادرات گاز مایع جهان یکه تازی می کند و با سرمایه گذاری زیاد و برداشت روزافزون از میدان گازی مشترک با ایران در منطقه پارس جنوبی تلاش دارد تا فرمانروایی خود در این بازار را دستکم تا سه سال آینده دو برابر گسترش دهد این درحالی است که سه پروژه اصلی ال ان جی ایران موسوم به پارس ال ان جی ، پرشین ال ان جی و ایران ال ان جی با کندی ناشی از تعلل سیاسی بیش از اندازه شرکتهای توتال ، شل و رپسول و نیز کمبود سرمایه گذاری و ضعف تکنولوژی شرکتهای ایرانی با تاخیر هر چه بیشتر مواجه شده اند.چرا؟

قطر هم اکنون بزرگترین تولید کننده و صادر کننده گاز مایع جهان است و مصمم است تا سال 2010 حجم تولید ال ان جی خود را به 77 میلیون تن در سال برساند .این کشور کوچه حاشیه نشین خلیج فارس هم اکنون با تولید سالانه 31 میلیون تن با پشت سر گذاشتن اندونزی یکه تازی می کند . قطر در بخش ذخایر گاز طبیعی بعد از روسیه و ایران در جایگاه سوم جهان  قرار دارد و  میزان ذخایر گاز طبیعی ثابت این کشور 25 تریلیون و 800 میلیارد متر مکعب گزارش می شود  از سوی دیگر تولید گاز طبیعی قطر در چند سال گذشته افزایش چشمگیر پیدا کرده است و تمام گاز طبیعی خود را از میدان شمالی خود (پارس جنوبی) تولید می کند.تحلیلگران جهانی در ارزیابی برنامه های قطر به این نتیجه رسیده اند که این کشور با توسعه تولید ال ان جی و صادرات آن به بازار های مناطق آسیا، اروپا و آمریکای شمالی در شرف تبدیل شدن به بازیگر اصلی بازار گازجهانی است و اجرای پروژه های عظیم ال.ان.جی توانسته است این کشور کوچک عضو اوپک را به بزرگ ترین صادرکننده ال.ان.جی، پس از پیشی گرفتن از اندونزی، در سال 2007 تبدیل کند.

روند پیشرفت قطری ها از چند زاویه برای ما هشدار دهنده است:

1. برداشت روزافزون و غیر صیانتی از مخازن گازی پارس جنوبی.
2. نفوذ به بازارهای جهانی گاز و تنگ تر شدن دروزاه های ورود ایران.
3. مذاکره و امضای قرارداد با برخی خریداران گاز ایران.
4. تلاش برای تضعیف توجیه اقتصادی انتقال گاز از طریق خطوط لوله .

در بازار ال ان جی فروشندگان باید اول برای خود خریدار پیدا کنند ، قطری ها دست کم در سال گذشته تفاهم نامه ها و قراردادهای خود را برای صادرات ال ان جی به کشورها چین ، لهستان ، امارات ، اسپانیا ، هند ، عمان ، کویت ، انگلیس ، ژاپن ، کویت و آمریکا را نهایی کرده اند و هم اکنون 34 درصد بازار بزرگترین مصرف کننده ال ان جی دنیا یعنی کره جنوبی را در تسخیر دارند.باقی داستان قابل پیش بینی است .اما ما چه کرده ایم؟

دو پروژه اصلی ایران یعنی پارس ال ان جی به دلیل موانع سیاسی ناشی از فشار دولت فرانسه و اتحادیه اروپا به شرکت فرانسوی توتات به عنوان یک همکار قدیمی ایران در توسعه میدانهای گازی عملا معلق مانده است و برابر آخرین اطلاعات منتشر شده از سوی مقامات وزارت نفت ، توتال اعلام کرده است تمایل جدی برای ادامه همکاری تا زمان رفع موانع سیاسی ندارد.تا آنجا که مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران اخیرا اعلام کرده است توتال دفع الوقت کرده است و ایران سعی دارد شرکای دیگری را جایگزین کند.پروژه پرشین ال ان جی هم به دلیل ابهام در ادامه همکاری شرکتهای اروپایی رپسول و شل نیز در هاله ای از ابهام قرار دارد و پروژه ایرانی ایران ال ان جی هم از پیشرفت محسوس برخوردار نیست.البته ایران با دو شرکت پینی و مالزیایی هم درباره تولید و صادرات الن ان جی در سال گذشته یادداشت تفاهم امضا کرده و برای بازار مصرف خود با برخی کشورهای اروپایی در حال مذاکره است.خوشبینانه ترین وضعیت این است که ایران در سالی که کشور قطر تولید ال ان جی خود را به 77 میلیون تن خواهد رسانید بتواند نخستین محموله خود را وارد بازار کند.هم اکنون ایارن هیچ سهمی در بازار ال ان جی ندارد.

فعال تر شدن دیپلماسی نفتی برای تعیین تکلیف نهایی دو پروژه پارس ال ان جی و ایران ال ان جی و تلاش برای جذب سرمایه گذاری خارجی از یک سو و نهایی شدن جدی تفاهم نامه های امضا شده و به نتیجه رساندن مذاکرات با خریداران احتمالی ال ان جی از ایران باید هر چه سریع تر در دستور کار قرار گیرد و گرنه دوین قطری ها و خرامیدن ما به مصلحت و منفعت نیست.