يكي از آسيب هاي نهفته در بطن جوامع در حال توسعه كه مي تواند علتي هم بر عقب ماندگي آن ها باشد عقيم ماندن برنامه ها و پايان يافتن اعتبارشان با رفتن آدم هاست، به مصداق اين فرض راه دور نمي رويم و چند سال واپسين را به ياد آوريم مگر نه اين كه گفته اند حافظه تاريخي ما ايرانيان ضعيف است.وقتي محمد خاتمي رئيس جمهور پيشين ايران، دولت دوم خود را انتخاب كرد، تقدير چنان افتاد كه معمار برنامه سوم توسعه از گود وزارت و رياست خارج افتد. آن زمان خبرنگار بودم در پارلمان كه پرسيدم از يكي از نمايندگان باسابقه: چگونه مي بيني؟ سخن ساده گفت و پرمفهوم كه رفتن محمدعلي نجفي را اهميت نباشد، كاش برنامه با او نرود. ليك چنان شد كه برنامه سوم توسعه ناقص زده شد و ناقص به اجرا درآمد. تا روزي خبر از برنامه چهارم آمد و باز تقدير همان بود كه محمد ستاري فر معمار برنامه چهارم هم نماند. صندلي رياست لرزان بود و ميز وفا نكرد و مجلس هفتم و پس از آن دولت نهم بر سر كار آمد.اين دو نهاد را پنهان كاري مرسوم مرام شان نبود. آشكارا گفتند قبول نداريم و قطع يقين بدانيم موادي از آن را اجرا كنيم. برنامه چهارم هم سرزا رفت.قضاوت درباره آينده سياست كار ما نيست اما سخن از گذشته گفتن شايد وظيفه ما قلم به دستان است به عنوان يك رسالت. اكنون كه دولت نهم سنگ بناي برنامه پنجم را گذاشته است و بودجه به سبك ديگر مي نويسد، اين نگراني است كه آيندگان وفادار نمانند.آدم ها مي روند اما برنامه ها باقي است با اندكي اصلاح. اين راز بلاد مترقي است. اما در بلاد كمتر ترقي يافته، برنامه ها با آدم ها با هم مي روند گرچه به طنز و سخن نغز گاه گويند: مگر برنامه اي هم در كار بود؟ اين برنامه نباشد جز بسته اي از آرزوها و نيازهاي درهم آميخته و مبهم كه به وقت اجرا، ضامن ندارد. براي برون رفت از اين خلاء فرهنگي و فكري در نظام برنامه ريزي و سياست گذاري، آينده نگرها و كلان انديش ها، چشم انداز تبيين و تعريف مي كنند تا راه ٢٠ تا ٥٠ سال آينده نشان دهد، چراغ راه همين چشم انداز است تا راه گم نشود و آدم ها منحرف نشوند. ما نيز چنين كرده ايم و براي پيوند زدن گسست برنامه هاي ٢٠ سال آينده چشم انداز نوشته ايم دقيق و عميق. افسوس كه برخي به غلط مي انگارند: اين انشايي باشد نه اجرايي. آيا ما مي توانيم اسباب روزمرگي فروگذاريم و آينده پژوهي پيشه خود سازيم. سند چشم انداز مي تواند نسبت آدم ها و برنامه ها را معلوم كند.